De stand van zaken rond de verplichte AOV voor zelfstandigen

Zelfstandigen (zzp’ers, eenmanszaken, freelancers) hebben al jaren te maken met onzekerheid rond sociale zekerheid. Een van de grootste vragen: komt er eindelijk een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV)? De Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid voor Zelfstandigen (BAZ) moet dat gaan regelen, maar er is veel veranderd. In deze blog nemen we je mee door de recentste status, wat er precies verandert, wat dat betekent voor jou en wat de planning is.

Geen verplichte AOV… …nog niet

Op dit moment ben je als zelfstandige niet verplicht om een AOV af te sluiten. De BAZ-wet is nog niet ingevoerd en het kabinet verwacht dat de verplichte AOV pas rond 1 januari 2030 van kracht wordt. De oorspronkelijke planning mikte op 1 januari 2027, maar dat is vanwege uitvoeringsproblemen en feedback van uitvoerende instanties uitgesteld.  Tot die tijd blijft het dus vrijblijvend: je kunt zelf kiezen of en bij welke verzekeraar je een AOV afsluit.

Wat is de BAZ precies?

De Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid voor Zelfstandigen (BAZ) is een nieuw wettelijk verplicht basisvangnet voor zelfstandigen. Het idee is simpel: iedereen die winst uit onderneming aangeeft bij de Belastingdienst, moet verzekerd zijn tegen langdurige arbeidsongeschiktheid. 

Kenmerken (conform het huidige wetsvoorstel):

Premie: circa 5,4% van je winst uit onderneming, met een maximum van € 171 per maand.Wachttijd: de uitkering begint pas na 2 jaar arbeidsongeschiktheid. Uitkering: maximaal gelijk aan het wettelijk minimumloon; de BAZ biedt dus vooral een basisvangnet, niet je volledige inkomen. Beoordeling: het UWV beoordeelt je arbeidsongeschiktheid op basis van wat je nog kunt verdienen met zogenaamde basisfuncties, niet per se in je eigen beroep. Dat laatste punt is een groot en belangrijk  verschil met particuliere AOV’s, die vaak uitkeren wanneer je je eigen beroep niet meer kunt uitoefenen. 

Doorlopende aanpassingen en kritiek

De BAZ is de afgelopen tijd aangepast omdat de oorspronkelijke plannen onder andere door de Raad van State kritisch werden beoordeeld. In de aangepaste versie:

De premie is verlaagd (van 6,5% → 5,4%). De wachttijd is verlengd (van 1 → 2 jaar). Er zijn uitzonderingen voor deeltijd zzp’ers die al via loondienst verzekerd zijn. 

Toch blijft er kritiek, met name op de hoogte van de uitkering en het feit dat de basisverzekering weinig maatwerk biedt voor zelfstandigen met hogere inkomens. 

Opt-out en overgangsrecht

Een belangrijk onderdeel van de nieuwe regeling is dat je vrijstelling (‘opt-out’) kunt krijgen als je al een particuliere AOV hebt die aan bepaalde voorwaarden voldoet. Dit betekent dat je niet automatisch onder de BAZ hoeft te vallen, mits je verzekering voldoet aan strenge eisen rondom dekking en premie. 

Steeds meer zzp’ers willen zo’n opt-out, juist om zelf de controle over hun verzekering te houden. Het laatste wetsvoorstel stelt hier wel strengere regels aan, wat het wat ingewikkelder maakt om zomaar vrijstelling te krijgen. 

De politieke context en ontwikkelingen

De BAZ is politiek gevoelig. Tijdens de verkiezingen van 2025 lieten veel partijen hun standpunt over de verplichte AOV zien: sommige zijn voor een strikte verplichting, anderen pleiten voor meer vrijheid en keuze voor zzp’ers. 

Het kabinet blijft echter doorgaan met de BAZ, juist omdat grote groepen zelfstandigen nu geen vangnet hebben. Het wetsvoorstel ligt momenteel bij de Raad van State voor advies, waarna het verder door de Tweede en Eerste Kamer moet worden behandeld. 

Wat betekent dit voor jou nú?

• Verplichting nog niet van kracht: je hoeft op dit moment geen AOV te hebben. 
• BAZ komt er wel degelijk aan: verwacht rond 2030 als definitieve invoeringsdatum. 
• Vrijstelling mogelijk: als je een bestaande AOV hebt die voldoet, kun je daarvan gebruikmaken. 
• Kans op dubbele dekking: zonder goed plan loop je het risico twee of incompatibele verzekeringen te hebben, dus het is goed om te kijken naar je huidige AOV-situatie.

Concrete tips

Wil je graag goed voorbereid zijn? Overweeg dan het onderstaande;- Check je huidige AOV of verzekering. Voldoet deze aan criteria voor vrijstelling?- Plan vooruit richting de peildatum (verwacht in 2026). Dat is het moment waarop beslist wordt of je vrijstelling kunt krijgen. -  Denk na over jouw financiële buffer. Door de lange wachttijd van de BAZ is dit belangrijk.- Praat met een onafhankelijk adviseur als je er niet uitkomt.

Samengevat

De invoering van de BAZ is een complexe beleidsontwikkeling met grote impact, dus blijf het volgen en bereid je goed voor! 

De verplichte AOV (BAZ) komt er bijna, maar nog niet vandaag. Zelfstandigen hoeven tot minstens 2030 geen AOV volgens de BAZ-regels te hebben, maar stilzitten is geen goed idee: wie voor die tijd zelf zorgt voor een passende verzekering, houdt regie over zijn inkomensbescherming. Heb je hulp nodig, laat het ons gerust weten!